Acceptgiro: waarom hij is afgeschaft en wat je nu gebruikt
2026-11-06
Je loopt de debiteurenlijst door en ziet dezelfde vijftien klanten die elk kwartaal te laat betalen. Vroeger kregen ze een factuur met een gele strook eronder: invullen, tekenen, in de envelop. Die strook bestaat niet meer, maar de factuur ziet er bij veel kleine bedrijven nog precies hetzelfde uit, alleen zonder het stuk dat de betaling makkelijk maakte. De klant moet nu zelf IBAN, bedrag en kenmerk overtypen, en dat gaat vaker mis dan je denkt.
De acceptgiro was ruim veertig jaar het papieren betaalformulier dat bedrijven en goede doelen met hun rekening meestuurden. Currence, de eigenaar van het product, stopte er definitief mee op 1 juni 2023: sindsdien verwerken Nederlandse banken geen acceptgiro’s meer. Wat wél bleef, is het betalingskenmerk. In dit artikel lees je wat de acceptgiro precies was, waarom hij is afgeschaft, welk alternatief voor de acceptgiro bij welke situatie past en wanneer je terugkerende bedragen beter via automatische incasso int.
Wat was de acceptgiro?
Een acceptgiro was een voorbedrukt papieren overschrijvingsformulier dat een organisatie met een factuur of een donatieverzoek meestuurde. Naam en IBAN van de ontvanger, het bedrag en het betalingskenmerk stonden er al op. De betaler hoefde alleen te tekenen en het formulier naar zijn eigen bank te sturen, die het geld overmaakte. Volgens Betaalvereniging Nederland was het meer dan veertig jaar een vast onderdeel van het Nederlandse betalingsverkeer.
Het formulier was optisch leesbaar. Banken scanden de onderste regel, waarin rekeningnummer, bedrag en kenmerk in machineschrift stonden, zodat de betaling zonder overtypen werd verwerkt. Dat maakte de acceptgiro populair bij energiebedrijven, verzekeraars, gemeenten, de Belastingdienst en vooral goede doelen.
Het hoogtepunt lag in de jaren negentig. De NOS meldt dat er in 1995 zo’n 300 miljoen acceptgiro’s werden verwerkt. In de laatste jaren waren dat er nog ongeveer 3 miljoen. Het overgrote deel van de ontvangers gebruikte het formulier toen al alleen nog als geheugensteun: ze namen de gegevens over in internet- of mobiel bankieren en gooiden het papier weg.
Kernpunt: de acceptgiro was geen aparte betaalrekening of incasso. Het was een gewone overboeking, alleen met een formulier waarop alle gegevens al klaarstonden.
Wanneer is de acceptgiro afgeschaft, en waarom?
Wie zoekt op “acceptgiro afgeschaft” vindt twee jaartallen: 2019 en 2023. Allebei kloppen ze een beetje. Currence wilde aanvankelijk per 1 januari 2019 stoppen, maar besloot in mei 2017, na overleg met banken en gebruikers, de einddatum voor onbepaalde tijd uit te stellen. Goede doelen en een deel van de consumenten gebruikten het formulier nog meer dan verwacht, en de overstap naar incasso en iDEAL ging te langzaam.
In november 2021 kwam de definitieve aankondiging. Currence meldde dat het per 1 juni 2023 stopte met het aanbieden en ondersteunen van de acceptgiro. Het gebruik daalde toen met zo’n 30 procent per jaar, een gemiddeld huishouden stuurde nog maar eens in de vier jaar een acceptgiro in en de kosten per formulier waren te hoog geworden.
| Datum | Wat er gebeurde |
|---|---|
| Mei 2017 | Geplande einddatum van 1 januari 2019 voor onbepaalde tijd uitgesteld |
| November 2021 | Currence kondigt het definitieve einde aan per 1 juni 2023 |
| 1 januari 2023 | Drukkerijen leveren geen acceptgiro’s meer aan organisaties |
| 1 maart 2023 | Organisaties sturen in principe geen acceptgiro’s meer naar klanten |
| 31 mei 2023 | Laatste dag waarop banken ingestuurde acceptgiro’s verwerken |
| 1 juni 2023 | De acceptgiro bestaat niet meer als betaalproduct |
De beslissing lag dus bij Currence, de producteigenaar, met de banken en de koepel Betaalvereniging Nederland eromheen. De Belastingdienst was al in 2021 begonnen met uitfaseren; goede doelen stopten als laatsten, een paar maanden voor de einddatum.
Heb je nog een oude acceptgiro liggen?
Dan kun je hem niet meer insturen. De bank verwerkt hem niet. Neem de gegevens over in een gewone overboeking: IBAN en naam van de ontvanger, het bedrag en het betalingskenmerk. Betaal je liever op papier, dan kun je bij je bank een overschrijvingskaart aanvragen. Let op: dat is een gewone overboeking en veel banken rekenen er kosten voor.
Het betalingskenmerk bleef na de acceptgiro
Het formulier verdween, het betalingskenmerk niet. Dat is de cijferreeks die de ontvanger gebruikt om een betaling automatisch aan de juiste factuur of aanslag te koppelen. Het Nederlandse kenmerk dat op de acceptgiro stond, telt 16 cijfers, inclusief een controlecijfer. De Belastingdienst gebruikt nog altijd een betalingskenmerk van 16 cijfers.
Voor de betaler verandert er weinig. Je vult het kenmerk in het veld “betalingskenmerk” in, niet als omschrijving. Zet je het in het omschrijvingsveld, dan kan de ontvanger de betaling vaak niet automatisch verwerken en belandt hij op een stapel voor handmatig afletteren.
Voor bedrijven die facturen versturen, is de les: blijf een kenmerk meegeven. Het mag het oude Nederlandse kenmerk zijn of de internationale ISO-referentie (RF-kenmerk), die volgens Betaalvereniging Nederland maximaal 21 letters en cijfers bevat en ook buiten Nederland werkt. Hoe je het kenmerk kiest en in een SEPA XML-bestand zet, lees je in het artikel over het betalingskenmerk.
Vuistregel: een factuur zonder acceptgiro maar met een duidelijk betalingskenmerk wordt sneller en correcter betaald dan een factuur met alleen “o.v.v. factuurnummer”.
Alternatief voor de acceptgiro: welke methode past bij jouw facturen?
Er is geen één-op-één-opvolger. Betaalvereniging Nederland noemt drie hoofdroutes: Europese automatische incasso, de iDEAL QR-code en de standaard betaalinstructie. Elke organisatie kiest wat bij haar proces past en laat dat aan haar klanten weten. Daarnaast gebruiken veel bedrijven een betaalverzoek of betaallink.
| Alternatief | Hoe het werkt | Past bij | Let op |
|---|---|---|---|
| Standaard betaalinstructie | Vast blok op de factuur: bedrag, naam, IBAN, betalingskenmerk, eventueel QR-code | Eenmalige facturen, ook op papier | Klant moet zelf betalen; je wacht af |
| iDEAL QR / betaallink | Klant scant de code of klikt op de link en rondt af in zijn bankapp | Facturen per e-mail, consumenten | Kost per transactie via je bank of betaaldienst |
| Betaalverzoek (bijv. Tikkie) | Link via e-mail, sms of WhatsApp | Kleine, losse bedragen | Niet bedoeld voor grote aantallen debiteuren |
| Overschrijvingskaart | Papieren formulier van de bank van de betaler | Betalers zonder internetbankieren | De betaler regelt en betaalt het zelf |
| Automatische incasso (SEPA) | Jij schrijft af op basis van een machtiging | Terugkerende bedragen: abonnement, contributie, huur, termijnen | Machtiging nodig; Core-betaler kan 8 weken terugboeken |
De standaard betaalinstructie: het dichtst bij de acceptgiro
Betaalvereniging Nederland introduceerde in juni 2018 de standaard betaalinstructie, een vast sjabloon voor de betaalgegevens op een factuur. De gegevens staan in dezelfde volgorde als in internetbankieren: bedrag, naam van de ontvanger, IBAN en betalingskenmerk of omschrijving. Optioneel zet je er een QR-code bij die de klant met zijn bankapp scant, zodat alle velden vanzelf worden ingevuld. De Word-sjablonen zijn gratis.
Wat in advertenties soms een “digitale acceptgiro” heet, is in de praktijk een factuur per e-mail met zo’n betaallink of QR-code. Dat is geen officieel opvolgend product, maar een omschrijving die betaaldiensten gebruiken. Hoe je zo’n factuur opstelt zodat hij ook wordt betaald, lees je in factuur mailen.
Wat het verschil echt maakt: wie de betaling start
Bij de acceptgiro, de betaalinstructie, iDEAL en het betaalverzoek start de klant de betaling. Jij stuurt de factuur en wacht. Bij automatische incasso start jij de betaling op de afgesproken datum. Voor eenmalige facturen is dat verschil klein. Voor bedragen die elke maand of elk kwartaal terugkomen, is het het verschil tussen herinneringen sturen en geld op de rekening.
Vuistregel: komt hetzelfde bedrag bij dezelfde klant minstens vier keer per jaar terug, reken dan uit wat je kwijt bent aan herinneringen en handmatig afletteren. Meestal is incasso goedkoper.
Van acceptgiro naar automatische incasso voor terugkerende bedragen
Sportclubs, verenigingen, verhuurders, opleidingen en abonnementsbedrijven gebruikten de acceptgiro vaak voor contributies, huur en termijnbedragen. Precies die groep heeft het meest aan automatische incasso voor bedrijven: je incasseert op een vaste datum, de betaling bevat altijd het juiste kenmerk en je hoeft niet meer na te bellen.
Zo pak je de overstap aan:
- Vraag een incassocontract aan bij je bank. ING, Rabobank, ABN AMRO en de andere Nederlandse banken bieden zakelijke SEPA-incasso aan. Je bank beoordeelt je aanvraag; na goedkeuring krijg je een incassant-ID. Controleer het formaat met de incassant-ID-checker.
- Verzamel machtigingen. Elke klant tekent een machtiging, op papier of digitaal. Voor contributies en abonnementen is dat een doorlopende machtiging. Een voorbeeld vind je in het machtigingsformulier voor automatische incasso.
- Kondig de afschrijving aan. De betaler moet vooraf weten wanneer en hoeveel je afschrijft. Standaard is dat 14 dagen van tevoren, tenzij je in je voorwaarden een kortere termijn afspreekt. Een sjabloon voor de vooraankondiging bespaart je werk.
- Maak het incassobestand. Je bank wil een SEPA XML-bestand in het formaat pain.008. Daarin staan per klant IBAN, bedrag, machtigingskenmerk, datum van de machtiging en een omschrijving.
- Upload en volg de stornering op. Bij Core-incasso kan een consument een afschrijving binnen 8 weken zonder opgave van reden laten terugboeken, zoals de European Payments Council beschrijft. Houd daar in je kasplanning rekening mee.
Stap 4 is waar de meeste kleine organisaties vastlopen. Hun ledenlijst of klantenbestand staat in Excel, maar de bank wil XML. Met GenerateSEPA zet je dat Excel- of CSV-bestand om naar een geldig pain.008-bestand: je wijst aan welke kolom het IBAN, het bedrag en het machtigingskenmerk is, de IBAN’s worden gecontroleerd voordat het bestand wordt gemaakt en de koppeling wordt onthouden voor de volgende run. Je uploadt het bestand daarna zelf in je zakelijke internetbankieren. De volledige werkwijze staat in SEPA-incassobestand maken in Excel.
Niet elke klant wil een machtiging geven, en dat hoeft ook niet. Bij het einde van de acceptgiro pleitte de Consumentenbond er volgens de NOS voor dat bedrijven meerdere betaalmogelijkheden blijven bieden, juist voor oudere klanten zonder bankapp. Houd voor hen de betaalinstructie met kenmerk en QR-code op de factuur aan, en bied incasso aan als de makkelijkste optie.
Kernpunt: incasso vervangt de acceptgiro niet voor iedereen. Het vervangt hem voor de terugkerende bedragen, en daar zat bij de meeste bedrijven het meeste werk.
Stappenplan: je facturatie zonder acceptgiro
Gebruik je facturen nog een opmaak uit de tijd van de acceptgiro, loop dan deze punten na.
| Stap | Wat je doet | Wanneer |
|---|---|---|
| 1. Factuursjabloon aanpassen | Lege acceptgiro-strook weghalen; standaard betaalinstructie met bedrag, naam, IBAN en betalingskenmerk toevoegen | Eenmalig |
| 2. Kenmerk vastleggen | Per factuur een uniek betalingskenmerk of RF-kenmerk genereren | Bij elke factuur |
| 3. QR-code of betaallink toevoegen | iDEAL QR of betaallink op facturen per e-mail | Eenmalig instellen |
| 4. Terugkerende bedragen selecteren | Klanten met abonnement, contributie, huur of termijnen apart zetten | Eenmalig, daarna per kwartaal |
| 5. Incasso inrichten | Incassocontract, incassant-ID en machtigingen regelen | Eenmalig |
| 6. Incassobatch draaien | Vooraankondiging sturen, pain.008-bestand maken en uploaden | Elke incassoperiode |
| 7. Papieren route houden | Betaalinstructie blijven tonen voor klanten zonder machtiging of bankapp | Doorlopend |
De acceptgiro komt niet terug, maar de taak die hij had, de klant zo makkelijk mogelijk laten betalen, ligt nu bij jou. Zet een betaalinstructie met kenmerk op elke factuur en verplaats je terugkerende bedragen naar incasso. Zet je eerste incassobatch vanuit je eigen Excel-bestand klaar en probeer GenerateSEPA 7 dagen gratis.
Veelgestelde vragen
- Bestaat de acceptgiro nog?
- Nee. Currence stopte op 1 juni 2023 met de acceptgiro en sindsdien verwerken Nederlandse banken geen acceptgiro's meer. Krijg je nog een oud formulier, neem de gegevens dan over in een gewone overboeking met het betalingskenmerk.
- Wat is het alternatief voor de acceptgiro?
- Er zijn meerdere alternatieven: de standaard betaalinstructie op de factuur, een iDEAL QR-code of betaallink, een betaalverzoek en automatische incasso. Wie liever op papier betaalt, kan bij de eigen bank een overschrijvingskaart aanvragen, maar daar rekenen veel banken kosten voor.
- Kan ik een oude acceptgiro nog opsturen naar de bank?
- Nee, banken verwerkten ingestuurde acceptgiro's alleen tot en met 31 mei 2023. Betaal het bedrag via internet- of mobiel bankieren en vul het betalingskenmerk in het kenmerkveld in, niet in de omschrijving. Zo kan de ontvanger de betaling automatisch verwerken.
- Waar vind ik het betalingskenmerk zonder acceptgiro?
- Het betalingskenmerk staat nu op de factuur of aanslag zelf, meestal in een blok met bedrag, IBAN en naam van de ontvanger. Bij de Belastingdienst is het een reeks van 16 cijfers. Staat er geen kenmerk, gebruik dan het factuurnummer als omschrijving.
